Je energierekening uitgelegd: opbouw en termijnbedrag
Door Laurens Arends · bijgewerkt 19-09-2026
Gemiddeld bedrag energierekening Nederland
Je betaalt meestal iedere maand een termijnbedrag. Eenmaal per jaar vergelijkt je leverancier die voorschotten met je werkelijke kosten. Je krijgt dan de jaarafrekening. Na een verhuizing of overstap volgt een eindafrekening. Volgens de berekening van CBS en PBL uit februari 2026 bedraagt de gemiddelde energierekening € 1.993 per jaar of een termijnbedrag van ongeveer € 166 per maand.
De onderzoekers rekenen met de prijzen van januari 2026, 928 m³ gas en netto 1.747 kWh elektriciteit. Dit landelijke gemiddelde bevat geen terugleverkosten. Is jouw energierekening te hoog in vergelijking met het landelijke gemiddelde? Dan kan het nuttig zijn om te veranderen van energieleverancier.
Opbouw energierekening: wat betaal je waaraan?
De opbouw van de energierekening bestaat uit meerdere posten. Sommige bedragen hangen af van je verbruik, andere betaal je ook als je bijna geen energie gebruikt.
| Onderdeel | Hoe wordt het berekend? | Wie bepaalt het? | Waar gaat het geld naartoe? |
|---|---|---|---|
| Variabele leveringskosten | Verbruik in kWh en m³ maal het afgesproken tarief | Energieleverancier en contract | Energieleverancier, onder meer voor inkoop, bedrijfsvoering, risico en marge |
| Vaste leveringskosten | Vast bedrag per aansluiting en periode | Energieleverancier | Energieleverancier |
| Terugleverkosten | Volgens de methode en staffel of het tarief in je contract | Energieleverancier | Energieleverancier |
| Netbeheerkosten | Vaste tarieven en capaciteitstarieven voor aansluiting, transport en meters | ACM stelt de maximumtarieven vast | Regionale netbeheerder |
| Energiebelasting | Per kWh stroom en per m³ gas | Overheid | Rijksoverheid |
| Vermindering energiebelasting | Vast bedrag per verblijfsfunctie met elektriciteitsaansluiting | Overheid | Wordt als korting op de rekening verwerkt |
| Btw | 21% over levering, netbeheer en energiebelasting | Overheid | Rijksoverheid |
Leveringskosten
Je berekent de variabele leveringskosten door je stroomverbruik te vermenigvuldigen met het tarief per kWh en je gasverbruik met het tarief per m³. Bij een vast contract staat alleen het afgesproken leveringstarief vast. Belastingen en netbeheerkosten kunnen wel veranderen. Daarnaast betaal je vaste leveringskosten, vroeger vaak vastrecht genoemd. Dit bedrag staat los van je verbruik. Een afzonderlijke, uniforme gastoeslag bestaat niet.
Netbeheerkosten
Je netbeheerder onderhoudt de kabels, gasleidingen, aansluiting en meters in jouw regio. Je kunt deze netbeheerder niet zelf kiezen. De leverancier zet de netbeheerkosten op je energierekening en draagt ze af.
Volgens CBS en PBL bedragen de gemiddelde netbeheerkosten in hun huishoudmodel voor 2026 € 745 inclusief btw: € 477 voor elektriciteit en € 268 voor gas. De ACM verhoogde de regionale nettarieven voor 2026 gemiddeld met € 25 per huishouden, of 3,38%. Het bedrag op jouw energierekening hangt af van de netbeheerder en de capaciteit van je aansluitingen.
Energiebelasting en btw in 2026
De energiebelasting ligt wettelijk vast en is bij iedere leverancier gelijk. Bijzonder is dat de btw ook op de energiebelasting wordt geheven. Daarom tonen wij hieronder onze berekening inclusief 21% btw, gebaseerd op de officiële belastingtarieven exclusief btw van de Belastingdienst voor 2026. De genoemde tarieven gelden voor het gebruikelijke huishoudelijke verbruik in de eerste twee belastingschijven.
| Belastingpost in 2026 | Bedrag inclusief btw |
|---|---|
| Energiebelasting op gas | € 0,72680 per m³ |
| Energiebelasting op elektriciteit | € 0,11085 per kWh |
| Vermindering energiebelasting | € 628,96 korting per jaar |
De korting geldt voor een elektriciteitsaansluiting bij een gebouw met een verblijfsfunctie, ook als de korting hoger is dan je berekende energiebelasting. De voormalige Opslag Duurzame Energie- en Klimaattransitie, ODE, heeft volgens de Belastingdienst sinds 2023 een nultarief en vormt in 2026 daarom geen afzonderlijke kostenpost.
Zonnepanelen, salderen en terugleverkosten
Heb je zonnepanelen? Dan heeft dit gevolgen voor de opbouw van de energierekening. Dan moet de jaarafrekening namelijk je afname en teruglevering tonen. Tot en met 31 december 2026 kun je teruggeleverde elektriciteit nog jaarlijks salderen met je afname. Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling.
Voor een overschot ontvang je de contractuele terugleververgoeding. Leveranciers kunnen daarnaast terugleverkosten rekenen. CBS en PBL ramen de terugleverkosten in januari 2026 bij 1.940 kWh teruglevering gemiddeld op € 244 per jaar. Jouw kosten kunnen hiervan afwijken door je leverancier, het contract en de hoeveelheid die je teruglevert.
Energierekening bij een warmtenet
Bij stadsverwarming staan warmteverbruik in gigajoule, vaste kosten, meetkosten en vaak de huur van de afleverset op de rekening. De ACM stelt maximumtarieven vast, maar een leverancier mag minder rekenen. Voor 2026 bedraagt het maximale variabele warmtetarief volgens de ACM € 40,97 per GJ inclusief btw.
Bij levering van ruimteverwarming én warm kraanwater bedragen de maximale totale vaste kosten volgens de ACM € 827,91 per jaar. Daarin zijn het vaste leveringstarief, het meettarief en de huur van een gebruikelijke individuele afleverset zonder warmtewisselaar opgenomen. Welke posten gelden, hangt af van je installatie. Krijg je warmte via je verhuurder of VvE, dan gelden andere tariefregels.
Waar gaat het geld van je energierekening naartoe?
De leverancier maakt de energierekening op en ontvangt het hele bedrag. Een deel van het geld dat de energieleverancier ontvangt, moet hij doorstorten naar de netbeheerder en de overheid. Over het algemeen gaat minder dan de helft van de energierekening daadwerkelijk naar de energieleverancier. Dat blijkt ook uit het onderstaande voorbeeld. Het gaat om een eigen berekening met de afgeronde bedragen van CBS en PBL voor januari 2026. Door afronding kan de som € 1 afwijken.
| Eindontvanger | Bedrag per jaar | Aandeel van € 1.993 |
|---|---|---|
| Energieleverancier | Circa € 835 | 42% |
| Netbeheerder | Circa € 616 | 31% |
| Rijksoverheid, netto-energiebelasting en btw | Circa € 543 | 27% |
De circa € 835 is uiteraard geen pure winst. De leverancier betaalt hieruit onder meer energie-inkoop, onbalans, personeel, systemen en bedrijfsvoering. Let op: bij het overheidsdeel is de belastingvermindering al afgetrokken. Voor deze verdeling hebben we de btw uit de leverings- en netbeheerkosten gehaald en bij het overheidsdeel opgeteld. Daardoor is het bedrag voor de energieleverancier lager dan de leveringskosten inclusief btw die op de rekening staan.
Jaarafrekening, eindafrekening en termijnbedrag
De opbouw van de energierekening is strikt geregeld. Op de eerste pagina moeten volgens ACM ConsuWijzer je verbruik, totale kosten, betaalde termijnbedragen, eventuele teruglevering en het te betalen of terug te krijgen bedrag staan. Verderop vind je de tarieven, belastingen, netbeheerkosten, meterstanden en correcties.
Op de jaarlijkse afrekening verrekent de leverancier je kosten met de betaalde termijnbedragen. Geld terugkrijgen betekent niet automatisch dat je energie goedkoop was, maar het betekent vooral dat je te veel hebt voorgeschoten.
Na een verhuizing of overstap krijg je volgens ACM ConsuWijzer binnen zes weken een eindafrekening over de periode sinds je vorige afrekening.
Termijnbedrag: voorschot op je jaarrekening
Het termijnbedrag is geen rekening voor de energie die je die maand werkelijk hebt gebruikt. Je leverancier schat de jaarkosten en verdeelt die over twaalf gelijke voorschotten. Daardoor betaal je in de zomer mee voor het hogere gasverbruik in de winter.
De schatting gebruikt tarieven, belastingen, netbeheerkosten en historisch verbruik op het adres. Bij nieuwbouw ontbreekt verbruikshistorie en is de eerste schatting minder zeker.
Controleer het termijnbedrag met je verbruiks- en kostenoverzichten. Pas het aan na het aanbrengen van extra isolatie, het plaatsen van zonnepanelen of bij een bewonerswissel. Een lager voorschot bespaart niets en kan tot een hoge bijbetaling leiden. Bij een onnodig hoog voorschot houdt je leverancier tijdelijk te veel geld vast.
Meestal kun je een aanpassing van het termijnbedrag via de app of website aanvragen. Wijst de leverancier je verzoek af, dan moet hij kunnen uitleggen waarom het voorgestelde termijnbedrag bij de verwachte jaarkosten past.
Energierekening te hoog? Controleer deze punten
Lijkt je energierekening te hoog, kijk dan eerst of het verschil door meer verbruik, hogere tarieven of een fout ontstaat. Vergelijk niet alleen het eindbedrag met vorig jaar, maar loop de berekening stap voor stap na.
| Controle | Waar let je op? |
|---|---|
| Afrekenperiode | Omvat de rekening daadwerkelijk twaalf maanden en is er geen overlap met de vorige afrekenperiode? |
| Meterstanden | Zijn de begin- en eindstanden juist en staat erbij of deze zijn gemeten, doorgegeven of geschat? |
| Leveringstarieven | Komen het tarief per kWh, het tarief per m³ en de vaste leveringskosten overeen met je contract? |
| Zonnepanelen | Kloppen afname, teruglevering, saldering, vergoeding en terugleverkosten? |
| Voorschotten en korting | Zijn alle betaalde termijnbedragen en een toegezegde contractkorting verrekend? |
Bij een niet-uitleesbare meter moet je zelf de meterstanden doorgeven. Ontbreken bruikbare standen, dan mag de leverancier het verbruik schatten aan de hand van eerder verbruik en weersgegevens. Op de rekening moet zichtbaar zijn dat een stand is geschat. Let op, want bij een schatting kan het dat de energierekening te hoog is. Neem contact op met de energieleverancier en geef de werkelijke meterstanden door. Maak bij een verhuizing of overstap altijd foto’s van de meterstanden en bewaar die.
Een hoge rekening bevat niet altijd een fout. CBS en PBL berekenden voor januari 2026 circa € 3.370 voor een groot, oud vrijstaand huis met meerdere bewoners, tegenover circa € 1.020 voor een hoofdzakelijk elektrisch verwarmde woning. Er is met andere woorden veel variatie in energierekeningen en termijnbedragen.
Klopt de rekening daadwerkelijk niet, dien dan schriftelijk een klacht in en voeg meterfoto’s, het contract en je berekening toe. De leverancier moet volgens ACM ConsuWijzer binnen acht weken beslissen. Kom je er niet uit, dan kun je naar de Geschillencommissie Energie en Water als je leverancier daarbij is aangesloten, of naar de rechter. Je kunt het probleem ook melden bij ACM ConsuWijzer.
Als je de energierekening niet kunt betalen
Neem meteen contact op met de energieleverancier en vraag om een betalingsregeling. Volgens ACM ConsuWijzer stuurt de leverancier vóór een mogelijke afsluiting in totaal drie betalingsherinneringen. Bij iedere herinnering krijg je minimaal twee weken om alsnog te betalen. De leverancier moet contact proberen te leggen en een regeling aanbieden.
Zoek ook hulp bij je gemeente of een schuldhulpverlener. Zolang je met de leverancier in contact bent over een betalingsregeling, een schriftelijke klacht over de rekening loopt of je bent aangemeld bij een schuldhulpverlener, mag je niet worden afgesloten. Zoek daarom zo snel mogelijk contact met je leverancier en de gemeentelijke schuldhulpverlening. Probeer eventueel minder energie te verbruiken zodat je energierekening niet te hoog is. Bekijk daarvoor onze bespaartips.
Veelgestelde vragen over de energierekening
Hoe is mijn energierekening opgebouwd?
Je betaalt variabele en vaste leveringskosten, netbeheerkosten, energiebelasting en btw. Heb je zonnepanelen, dan staan ook afname, teruglevering, saldering, terugleververgoeding en eventuele terugleverkosten op de rekening. De leverancier int alles en draagt belastingen en netbeheerkosten af.
Wat is een termijnbedrag?
Het termijnbedrag is een maandelijks voorschot op je verwachte jaarkosten. De leverancier schat je jaarlijkse energierekening en deelt die meestal door twaalf. Op de jaarafrekening worden de voorschotten met je werkelijke kosten verrekend.
Wat is het verschil tussen een jaarafrekening en een eindafrekening?
Een jaarafrekening ontvang je ieder jaar zolang je klant blijft. Een eindafrekening volgt als het contract door een verhuizing of overstap eindigt en gaat alleen over de periode sinds de vorige afrekening. De eindafrekening moet binnen zes weken worden verstuurd.
Waarom is mijn energierekening te hoog?
Een energierekening kan stijgen door meer verbruik, hogere leveringstarieven, netbeheerkosten, terugleverkosten of een te laag termijnbedrag. Controleer ook de afrekenperiode, meterstanden, contracttarieven, energiebelasting en zonnepanelenberekening.
Wat betekent calorische correctie op de gasrekening?
Je gasmeter meet kubieke meters, terwijl de energie-inhoud van aardgas enigszins varieert. De calorische correctie rekent het gemeten volume om naar een standaardhoeveelheid energie. Daardoor kan het gefactureerde gasverbruik iets afwijken van het kale verschil tussen de meterstanden.