Besparen op verlichting: 7 tips voorbij de ledlamp
Door Laurens Arends · bijgewerkt 02-10-2026
)
Besparen op het energieverbruik van de verlichting
Volgens Milieu Centraal gaat ongeveer 11% van het gemiddelde huishoudelijke stroomverbruik naar verlichting. Bij 2.430 kWh per jaar is dat circa 267 kWh. In een ander verbruiksoverzicht rondt Milieu Centraal het verbruik van verlichting af op 300 kWh per jaar. Met de gemiddelde stroomprijs van € 0,27 per kWh in 2026 kost dat volgens onze berekening ongeveer € 73 tot € 81 per jaar.
Het werkelijke bedrag kan veel lager zijn als je al overal moderne ledlampen hebt. De Europese Commissie verwacht voor 2030 een gemiddeld verbruik van 132 kWh per Europees huishouden voor verlichting, waarbij meer dan 96% van de lampen led is.
De bedragen hieronder zijn eigen berekeningen met € 0,27 per kWh, de gemiddelde Nederlandse stroomprijs die Milieu Centraal voor 2026 noemt. Tel de besparingen niet zomaar bij elkaar op. Een sensor en een tijdschakelaar kunnen bijvoorbeeld dezelfde onnodige branduren voorkomen.
| Manier om op verlichting te besparen | Rekenvoorbeeld | Indicatieve besparing (prijspeil 2026) |
|---|---|---|
| Oude lampen vervangen | 127 kWh minder volgens Milieu Centraal | € 34 per jaar |
| Vergeten ledlampen uitdoen | Drie lampen van 8 W, vier uur per dag | € 9 per jaar |
| Bewegingssensor gebruiken | Twee lampen van 8 W, zes uur per dag korter aan | € 9 per jaar bruto |
| Buitenlamp op tijdschakelaar | Lamp van 10 W, zes uur per dag korter aan | € 6 per jaar |
| Meer daglicht gebruiken | Drie lampen van 8 W, twee uur per dag korter aan | € 5 per jaar |
| Vier kleine tuinlampen op zonne-energie | Vier netlampen van 1 W vervangen | Circa € 2 per jaar |
| Slimme lampen gericht inzetten | Drie lampen voorkomen vier branduren per dag, na aftrek van stand-byverbruik | Circa € 5,80 per jaar (netto) |
Zoek de laatste gloei- en halogeenlampen
Een van de eenvoudigste manieren om te besparen op verlichting is door over te stappen op ledverlichting. Led is inmiddels de norm, maar op zolder, in de schuur, onder keukenkastjes en in oude spots zitten soms nog gloei- of halogeenlampen. Volgens Milieu Centraal gebruikt een ledlamp ongeveer 85% minder stroom dan een halogeenlamp en 90% minder dan een gloeilamp.
Milieu Centraal rekent met tien halogeenlampen van 20 W en één gloeilamp van 40 W die worden vervangen door ledlampen van 4 W. Dat scheelt 127 kWh per jaar. Onze berekening op prijspeil 2026 komt uit op 127 × € 0,27 = € 34,29 per jaar. Bij een gemiddelde aanschafprijs van € 5,80 per ledlamp kosten elf lampen circa € 64. De eenvoudige terugverdientijd bedraagt dan ongeveer 1,9 jaar.
Vergelijk de lampen op lumen en niet op watt. Lumen geeft aan hoeveel licht de lamp levert. Op het Europese energielabel staat daarnaast hoeveel kWh de lamp per 1.000 branduren gebruikt. Een moderne ledlamp kan op de nieuwe schaal label C, D, E of F hebben en toch veel zuiniger zijn dan een oude halogeenlamp. Via de QR-code op het label kun je het product in de Europese EPREL-database controleren.
Schakel verlichting op tijd uit
Ook een ledlamp verbruikt stroom zolang hij brandt. Milieu Centraal adviseert daarom het licht uit te doen zodra je een ruimte verlaat, ook als dat maar kort is. Het populaire verhaal dat opnieuw inschakelen meer energie kost dan de lamp laten branden, is bij huishoudelijke ledverlichting onjuist. Hiermee kun je niet op led besparen, dus laat dat je niet tegenhouden om het licht uit te doen.
Laat je dagelijks drie ledlampen van 8 W vier uur onnodig branden, dan gebruik je 3 × 8 W × 4 uur × 365 dagen = 35 kWh per jaar. Dat kost volgens onze berekening € 9,46 per jaar. Bij één vergeten ledlamp is het bedrag klein, maar meerdere spots, sierlampen en buitenlampen tellen snel op. Controleer vooral de hal, overloop, bijkeuken, garage, schuur, toiletruimte en buitengevel. Daar brandt licht vaak zonder dat iemand er langdurig aanwezig is.
Bewegingssensor monteren
Een bewegingssensor is vooral nuttig in ruimtes waar je kort verblijft en het licht geregeld vergeet. Denk aan een gang, toilet, garage, berging of zijpad. Stel de uitschakelvertraging zo kort mogelijk in zonder dat het licht hinderlijk uitgaat terwijl je nog aanwezig bent.
Voorkomt een sensor dat twee ledlampen van elk 8 W dagelijks zes uur onnodig branden, dan bespaar je 35 kWh of € 9,46 per jaar bruto. Het eigen stroomverbruik en de aanschafkosten van de sensor zijn hierin niet meegenomen. Bij één kleine ledlamp kan de financiële besparing zo laag zijn dat een sensor zichzelf niet snel terugverdient. Gemak en veiligheid kunnen dan belangrijker zijn dan het besparen op verlichting.
Een sensor is financieel vooral interessant als hij meerdere lampen bedient en dagelijks echt branduren voorkomt. Kost jouw sensor inclusief plaatsing € 25, dan bedraagt de terugverdientijd bij € 9,46 bruto besparing minimaal 2,6 jaar. Controleer in elk geval of de verwachte levensduur langer is en trek het eigen stroomverbruik nog van de besparing af.
Tijdschakelaars gebruiken
Een tijdschakelaar werkt goed bij buitenverlichting, kerstverlichting en andere lampen met een voorspelbaar schema. Een astronomische schakelaar volgt de tijden van zonsondergang en zonsopkomst. Daardoor brandt een buitenlamp in juni niet volgens hetzelfde schema als in december.
Laat je een buitenlamp van 10 W dagelijks zes uur korter branden, dan daalt het verbruik met 21,9 kWh per jaar. Volgens onze berekening is dat € 5,91 per jaar op prijspeil 2026. Bij meerdere gevel- en tuinlampen wordt het bedrag natuurlijk groter.
Ook aquariumverlichting kun je goed met een tijdschakelaar regelen, maar kort de verlichting niet onbeperkt in. Vissen en planten hebben een passend dagritme nodig. De timer voorkomt vooral dat de lampen per ongeluk veel langer branden dan het ingestelde schema.
Wees kritisch voor slimme verlichting
Slimme verlichting kan lampen automatisch uitschakelen, dimmen of aan aanwezigheid en daglicht koppelen. Dat bespaart alleen energie als de automatisering voldoende branduren voorkomt. Slimme lampen verbruiken namelijk ook stroom wanneer ze geen licht geven, omdat de draadloze verbinding actief blijft.
Het IEA 4E-programma testte 236 slimme lampen en armaturen van 67 fabrikanten. Het gemeten sluimerverbruik varieerde van 0,08 tot 3,5 W, met een gemiddelde van 0,51 W. De metingen kwamen uit 2015 tot en met 2020 en uit verschillende werelddelen. Voor lampen die nu in de Europese Unie worden verkocht, geldt een limiet van 0,5 W voor netwerkstand-by. Daarom werken wij in ons rekenvoorbeeld met 0,5 W sluimerverbruik.
Tien slimme lampen die ieder 22 uur per dag 0,5 W in stand-by staan, verbruiken samen ongeveer 40 kWh per jaar. Dat kost volgens onze berekening € 10,84 per jaar. Als je wil besparen op verlichting, kan dat met slimme verlichting alleen als je dat sluimerverbruik compenseert. Tegelijkertijd vergt slimme verlichting wel een investering die zich op deze manier moeilijk terug laat verdienen. Een slimme schakelaar die meerdere gewone ledlampen samen bedient, kan efficiënter zijn dan voor iedere fitting een afzonderlijke verbonden slimme lamp.
Vervanging kan wél lonen op plekken waar lampen iedere dag uren onnodig branden en de bestaande lamp toch aan vervanging toe is. Om financieel rendabel te zijn, moet het stand-byverbruik bij voorkeur lager liggen dan de Europese bovengrens en de aanschafprijs beperkt zijn.
Drie slimme ledlampen van bijvoorbeeld € 9,99 met 5,9 W verbruik, 0,2 W stand-by en 25.000 branduren kosten € 12,57 meer dan drie gewone ledlampen van gemiddeld € 5,80. Voorkomen ze dagelijks vier branduren, dan blijft na het sluimerverbruik circa € 5,80 besparing per jaar over en is de meerprijs in ongeveer 2,2 jaar terugverdiend, ruim binnen de theoretische levensduur van circa zeventien jaar bij vier branduren per dag.
Ligt de aanschafprijs daarentegen op € 64,99 per lamp, zoals bij een Philips Hue White and Color Ambiance-lamp met 8,1 W verbruik, 0,2 W stand-by en 25.000 branduren, dan kosten drie lampen € 177,57 meer dan drie gewone ledlampen. Bij vier vermeden branduren per dag bedraagt de besparing na het sluimerverbruik circa € 8,40 per jaar en loopt de terugverdientijd op tot ongeveer 21,1 jaar.
Dat is langer dan de theoretische levensduur van circa zeventien jaar bij vier branduren per dag. Een eventueel benodigde Hue Bridge is nog niet meegerekend. Niet alle slimme lampen verdienen zich met andere woorden automatisch terug. Uiteraard bieden ze wel andere voordelen.
Gebruik daglicht indien mogelijk
Open overdag gordijnen en zonwering zodat je de verlichting niet hoeft in te schakelen. Let wel op, op hete dagen is het soms beter om gordijnen te sluiten zodat je de airco minder hoeft in te schakelen.
Zet een werkplek indien mogelijk dichter bij het raam en gebruik het daglicht in plaats van de plafondlampen. Kun je hierdoor dagelijks twee uur lang drie ledlampen van 8 W uitlaten, dan bespaar je 17,5 kWh. Dat is volgens onze berekening € 4,73 per jaar. Dat bedrag is bescheiden, maar de maatregel kost niets.
Een extra raam of dakraam helpt om meer daglicht in huis te halen, maar vergt een grote investering. De jaarlijkse stroombesparing weegt normaal niet op tegen de bouwkosten. Natuurlijk plaats je een extra raam niet uitsluitend om stroom voor verlichting te besparen.
Gebruik tuinverlichting op zonne-energie
Een solarlamp laadt overdag een kleine accu op en gebruikt ’s avonds geen netstroom. Dat is vooral handig op plaatsen waar geen kabel ligt. Financieel blijft het voordeel tegenover kleine ledlampen op netstroom beperkt.
Vier aangesloten tuinlampen van ieder 1 W die gemiddeld vijf uur per dag branden, gebruiken 7,3 kWh per jaar. Volledig vervangen door solarlampen voorkomt volgens onze berekening maximaal € 1,97 aan stroomkosten per jaar. Dat maakt het moeilijk om de investering terug te verdienen. Gooi goed werkende ledtuinverlichting daarom niet alleen vanwege deze kleine stroombesparing weg.
Vervanging is wel logisch als de aangesloten tuinlampen toch versleten zijn of wanneer je op een nieuwe plek anders kabels en een stroomaansluiting moet aanleggen. Vier solarlampen leveren bij € 1,97 stroombesparing per jaar over een rekenlevensduur van vijf jaar maximaal € 9,85 stroomvoordeel op. Een lange levensduur is voor de terugverdientijd essentieel. Kies daarom een weerbestendig model met een vervangbare accu en betaal niet veel meer dan voor vergelijkbare netverlichting.
Veelgestelde vragen over besparen op verlichting
Ik wil overstappen op ledverlichting, maar kan ik die ook dimmen?
Ja, maar de ledlamp en dimmer moeten bij elkaar passen. Controleer of op de verpakking staat dat de lamp dimbaar is en gebruik een ledgeschikte dimmer. Een verkeerde combinatie kan zoemen, flikkeren of een beperkt regelbereik veroorzaken.
Ik heb tl-lampen. Kan ik eenvoudig overschakelen op led?
Niet iedere ledbuis is rechtstreeks geschikt voor ieder tl-armatuur. De juiste oplossing hangt af van de starter en het magnetische of elektronische voorschakelapparaat. RVO waarschuwt dat aanpassing van de bedrading gevolgen heeft voor de CE-markering van het armatuur. Laat een noodzakelijke ombouw daarom door een deskundige uitvoeren.
Wat beïnvloedt de levensduur van ledlampen?
Milieu Centraal rekent voor een gewone ledlamp vaak met ongeveer 15.000 branduren, tegenover circa 1.000 uur voor een gloeilamp. De werkelijke levensduur hangt sterk af van de kwaliteit van de elektronica, warmteafvoer, omgevingstemperatuur en het armatuur.
Waarom worden ledlampen aanbevolen?
Volgens het IEA levert een gemiddelde moderne ledlamp ongeveer 100 lumen per watt, tegenover circa 20 lumen per watt voor halogeen. Sommige professionele ledproducten halen meer dan 200 lumen per watt. Ledlampen gaan bovendien langer mee en vermijden het kwik uit fluorescentielampen.
Hoe kan ik besparen op kerstverlichting?
Gebruik ledkerstverlichting en zet ze met een timer of afstandsbediening uit als je naar bed gaat. Volgens de Consumentenbond gebruikt een snoer met 100 gloeilampjes gemiddeld ongeveer 30 W en een vergelijkbaar ledsnoer 5 W. Bij acht uur per dag gedurende dertig dagen bedraagt het verschil 6 kWh, oftewel € 1,62 per snoer op prijspeil 2026.