Is groene stroom wel echt groen?

Bijna iedere energieleverancier in Nederland adverteert tegenwoordig met “100% groene stroom”. Dat is mooi, maar eigenlijk ook gek. Nederland loopt achter op de doelstelling van de Europese Unie om in 2020 voor 20% in de energiebehoefte te voorzien met duurzame energiebronnen. De Nederlandse overheid heeft dit zelf al omlaag bijgesteld tot 14%. In 2016 was het aandeel van duurzame energiebronnen slechts 5,5%, dus het is de vraag of zelfs deze doelstelling behaald gaat worden.

Als alle stroom voor particulieren in Nederland volledig groen is, dan zouden we toch al lang aan die 14% moeten zitten? Bij zakelijke partijen wordt minder geadverteerd dat het groene stroom betreft, maar is het aandeel van zakelijke energie dan zo groot dat volledig groene stroom voor particulieren nauwelijks invloed heeft op het totaal?

Het aandeel van zakelijke stroom, vaak grijs, is inderdaad groot. Toch is er nog een reden: de handel in Garanties van Oorsprong (GVO’s), die een vertekend beeld geven.

Wat zijn Garanties van Oorsprong?

Voor iedere 1000 kilowattuur (kWh) duurzame energie wordt één zogenaamd GVO-certificaat afgegeven door een dochterbedrijf van netbeheerder TenneT. Dit certificaat kan in principe gezien worden als een bewijs dat de energie duurzaam is. Elektriciteit die eenmaal op het netwerk zit, kan echter niet gevolgd of getraceerd worden. GVO’s zijn daarom meer een soort waardebewijs, waarmee berekend kan worden welk aandeel van de totale energieproductie duurzaam is.

In Nederland moeten energieleveranciers deze GVO’s kunnen overleggen om aan te tonen dat de geleverde energie (deels) groen is. Vrijwel ieder Europees land is aangesloten bij het GVO-systeem en gebruikt de certificaten om aan te tonen dat de energie groen is.

Handel in GVO’s

De GVO’s mogen ook verhandeld worden. Zo kan het zijn dat je in werkelijkheid grijze energie ontvangt, terwijl het als groen verkocht wordt. Toch is dit in theorie niet erg, omdat de groene energie waar je voor betaalt wel daadwerkelijk is opgewekt. Wanneer ieder land GVO’s verplicht stelt bij de levering van groene stroom, dan lever je dus netto wel een bijdrage aan duurzame energie.

De groene stroom waarvoor je hebt betaald kan immers niet in het land van herkomst ook als groene stroom verkocht worden, omdat de bijhorende GVO’s verkocht zijn een Nederlandse energieleverancier.

GVO’s uit Noorwegen

Er wordt echter niet in ieder land streng omgegaan met GVO’s. Sinds jaar en dag produceert Noorwegen vrijwel volledig groene energie, omdat ze hier veel snelstromend water hebben en dus efficiënt energie kunnen opwekken met waterkrachtcentrales.

Omdat Noorwegen al ver voordat de klimaatdiscussie begon volledig groen was in dit opzicht, zijn de GVO’s eigenlijk niet interessant in dit land. Energieproducenten adverteren niet dat ze groene stroom leveren en hoeven dan ook geen GVO’s te overleggen. Omdat deze certificaten verhandelbaar zijn, worden ze verkocht aan energieleveranciers in landen waar GVO’s wel belangrijk zijn, waaronder Nederland.

Wederom kan het zo zijn dat je grijze stroom ontvangt, maar betaalt voor groene stroom. In dit geval is dat echter wel een probleem.

Situatie GVO’s in Noorwegen en gevolgen

In Noorwegen hoeven geen GVO’s aangeleverd te worden om aan te tonen dat het groene stroom is: het staat per definitie te boek als groen. Tegelijkertijd voeren Nederlandse energieleveranciers de stroom met dank aan de Noorse GVO’s ook op als groen.

Het gevolg is dat een dubbele hoeveelheid energie als groen wordt gezien: de stroom in Noorwegen waarvoor de GVO is afgegeven en de grijze stroom in Nederland waar de GVO gebruikt is.

Hieruit blijkt dan ook dat het GVO-systeem niet werkt wanneer landen niet streng zijn met het gebruik van de GVO’s. Toch is de kans klein dat de Noorse overheid plaatselijke energieleveranciers gaat dwingen om de GVO’s te overleggen bij de levering van energie. De bedrijven verdienen vele miljoenen aan de verkoop van GVO’s. Ook de Noorse overheid pikt hiervan een graantje mee.

Is mijn stroom dan wel echt groen?

Er is een manier om te achterhalen of de stroom die je ontvangt echt groen is, of alleen op papier. Energieleveranciers zijn verplicht om een stroometiket af te geven, waarop gezien kan worden wat het aandeel van verschillende energiebronnen is in de totale energieproductie.

In principe kan aangenomen dat alle groene stroom uit waterkracht in werkelijkheid grijze stroom is. Het aandeel van waterkrachtcentrales in Nederland is bijzonder klein, verwaarloosbaar zelfs voor een grote energieleverancier. Bij sommige energieleveranciers is echter 99% van de geleverde energie zogenaamd uit waterkracht. Dit is simpelweg grijze stroom die met de GVO’s groen gemaakt is.

Op het stroometiket kan ook de afkomst van de energie gezien worden. Is de duurzame energie opgewekt in Nederland, dan weet je zeker dat het daadwerkelijk groene energie is.

 

 

Leave a Comment